„Ukrainie będzie potrzebny nowy Plan Marshalla” Co to był Plan Marshalla? Przypominamy

George Marshall (1880-1959), sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych (1947–1949) Foto: Wikipedia

II wojna światowa (1939-1945) przyniosła Europie olbrzymie straty materialne. Kiedy wróg – nazistowskie Niemcy zostały pokonane, uwidoczniła się skala katastrofalnych skutków wojny. W jej trakcie zginęły miliony ludzi, setki tysięcy dzieci zostały sierotami, szerzyły się choroby i pandemie, brakowało jedzenia i wody, system opieki zdrowotnej praktycznie nie istniał, gospodarki krajów europejskich się załamały.

Z pomocą Europie przyszły Stany Zjednoczone. Amerykański generał George Marshall 5 czerwca 1947 roku przemawiał na Uniwersytecie Harvarda, powiedział wówczas – „Stany Zjednoczone powinny zrobić wszystko, co jest w ich mocy, by pomóc w powrocie do zdrowia gospodarczego na świecie, bez którego nie może być politycznej równowagi i pokoju”.

Marhsall walczył już na frontach I wojny światowej (1914-1918), z nominacji prezydenta USA Franklina Delano Roosevelta został w 1939 roku szefem sztabu armii lądowej. W latach 1947–1949, już za prezydentury Harry’ego Trumana, pełnił funkcję sekretarza stanu. Uważa się go za współtwórcę Doktryny Trumana”, która miała na celu powstrzymać ekspansję komunizmu.

 

Marshall nie tylko zadeklarował pomoc USA ale przedstawił też jej ogólny charakter i warunki otrzymania. Inicjatywa Marshalla szybko zaczęła nabierać realnych kształtów. Już w lipcu 1947 roku zwołano w Paryżu międzynarodową konferencję. Program pomocy dla Europy – „European Recovery Program” nazwano od nazwiska jego pomysłodawcy – planem Marshalla.

Początkowo obejmować miał swoim zasięgiem także ZSRR i kraje z nim powiązane, swój udział zadeklarowały Polska i Czechosłowacja. Sposób wydatkowania środków przekazanych przez USA miał podlegać amerykańskiej kontroli, co ZSRR uznał za próbę ingerowania w sprawy wewnętrzne określając mianem „imperialistycznego spisku”. Wszystkie kraje bloku komunistycznego pod naciskiem ZSRR odmówiły udziału w planie Marshalla.

Program realizowano od 4 kwietnia 1948r. do 30 czerwca 1952r. Wzięły w nim udział m.in.: Islandia, Irlandia, Wielka Brytania, Portugalia, Francja, Belgia, Holandia, Dania, Szwecja, Norwegia, Austria, Szwajcaria, Republika Federalna Niemiec, Włochy, Grecja i Turcja.

Europejczycy oszacowali swoje potrzeby na 19,3 miliardów dolarów, Kongres USA obniżył kwotę pomocy do 17 mld. Amerykanie wymagali od państw uczestniczących w programie pomocowym skoordynowania ich polityki ekonomicznej i zaktywizowania współpracy co zapoczątkowało proces integracji europejskiej – już w 1948 roku wielka Brytania, Francja, Belgia, Holandia i Luksemburg podpisały traktat o współpracy i zbiorowej obronie.

W celu rozdzielenia środków amerykańskich i koordynacji – 16 kwietnia 1948 roku powołano do życia Organizację Europejskiej Współpracy Gospodarczej (OEEC). Ostatecznie wydano mniej pieniędzy, niż wcześniej założono – ok 13 miliardów dolarów współcześnie stanowi równowartość ok. 150mld dolarów.

Na efekt amerykańskiej pomocy nie trzeba było czekać długo. Po roku funkcjonowania programu europejska gospodarka odbiła się od dna. Dzięki pomocy technologicznej, pobudzeniu inwestycji, oraz przeprowadzonym reformom gospodarczym i walutowym produkcja przemysłowa krajów zachodniej Europy osiągnęła 110% wartości produkcji z 1938r., do 1951r. zwiększyła się do 134%. Zdołano również zrównoważyć państwowe budżety, zredukować stopy inflacji i osiągnąć stabilizację finansową. W opinii większości historyków pomoc finansowa i ekonomiczna USA uchroniła kraje Europy Zachodniej przed dalszą destabilizacją gospodarczą. Plan Marshalla przekonał Europejczyków do korzyści wynikających ze współpracy i pogłębionej integracji. Złagodzeniu uległy napięcia społeczne, które podcięły skrzydła komunistom, tracącym odtąd poparcie.

 

George Marshall za stworzenie planu pomocy gospodarczej dla Europy po II wojnie światowej został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla w 1953 roku.

Kim są rosyjscy oligarchowie?

 

Posłuchaj naszych Podcastów: 

SKOMENTUJ

Dodaj komentarz
Wpisz swoje imię