Mózg – czego potrzebuje do szczęścia i zdrowia

Mózg to jeden z najważniejszych narządów w ciele człowieka. Ma bardzo skomplikowaną budowę. Mózgowie, w skład którego wchodzą pień mózgu, mózg i móżdżek oraz rdzeń kręgowy tworzą ośrodkowy układ nerwowy.

Mózg kontroluje przebieg wielu procesów życiowych – m.in. czynności serca czy oddychanie. Zanim zaczniemy wykonywać daną czynność – najpierw w mózgowiu dochodzi do aktywacji różnych ośrodków.

Ludzkie mózgi różnią się pod względem parametrów – masy i objętości. Średnia masa mózgu waha się od 1200 do 1400 gram. Objętość powiązana jest głównie z płcią – żeński narząd jest nieco mniejszy i posiada 1100cm. sześciennych, męski – 1250 cm. sześciennych. Mózgowie u niemowląt ma masę wynoszącą ok. 300gram.

Rozwój mózgu człowieka ma miejsce w okresie prenatalnym a także po urodzeniu. Wśród ekspertów przeważają opinie, że masa ciała nie ma nic wspólnego z ilorazem inteligencji. Poszczególne części mózgowia różnią się budową oraz funkcjami:

Mózg jest największą częścią mózgowia składającą się z dwóch półkul, które oddzielone są od siebie szczeliną. Występują jednak między nimi połączenia w postaci włókien nerwowych. U ludzi jedna półkula dominuje nad drugą. Z zewnątrz półkule zbudowane są z istoty szarek wraz z neuronami – komórkami nerwowymi. Pod nią znajduje się istota biała zbudowana z aksonów – komórek nerwowych. Półkule można podzielić na płaty:

  • płat czołowy odpowiada za mowę, koordynację, koncentrację oraz planowanie;
  • płat skroniowy związany jest ze słuchem i węchem;
  • płat ciemieniowy odpowiada za odczuwanie bólu i orientację w przestrzeni;
  • płat potyliczny powiązany jest ze wzrokiem.

 

Móżdżek jest drugą co do wielkości częścią składową mózgowia, tak jak w mózgu podzielony jest na dwie półkule, w każdej z nich znajdują się trzy płaty: przedni, kłaczkowo-grudkowy i tylny. Zadaniem móżdżka jest kontrolowanie czynności ruchowych organizmu. Jest odpowiedzialny za precyzję oraz płynność wykonywanych przez człowieka ruchów. Dzięki jego pracy możliwe jest zachowanie równowagi oraz utrzymanie prawidłowego napięcia mięśni.

Pień mózgu składa się z trzech elementów: śródmózgowia, mostka oraz rdzenia przedłużonego. Do zadań pnia mózgu należy kontrolowanie podstawowych czynności życiowych człowieka: oddychania, pracy serca, ciśnienia tętniczego krwi, termoregulacji. Odpowiedzialny jest także za utrzymanie stanu świadomości.

Oprócz wyżej wymienionych funkcji, mózgowie to także układ limbiczny, z którym związane są takie procesy jak motywacja, zapamiętywanie oraz emocje.

Ochronę przed licznymi, niekorzystnymi czynnikami zapewniają osłony mózgowia, na które składają się tzw. „opony mózgowia” oraz płyn mózgowo-rdzeniowy.

Mózg jest osłaniany także przez czaszkę – nie musi jednak dojść do jej urazu aby doszło do urazu mózgu. W czasie silnego uderzenia w głowę mózg porusza się wewnątrz czaszki obijając się o jej ściany co jest często przyczyną urazów. Do urazów mózgu zaliczyć można:

  • Zamknięty uraz głowy – uraz, do którego dochodzi w następstwie uderzenia, którego siła nie wnika w czaszkę i powoduje uszkodzenie i obrzęk mózgu;
  • Otwarty uraz głowy – rodzaj uszkodzenia spowodowanego kulą, nożem lub innym ostrym przedmiotem;
  • Wstrząśnienie mózgu – jest następstwem zamkniętego lub penetrującego urazu głowy. Powoduje upośledzenie funkcji mózgu;
  • Stłuczenie – siniak lub krwawienie w mózgu wywołane uderzeniem w głowę lub wstrząsem;
  • Syndrom dziecka potrząsanego (SBS – shaken baby syndrome) – występuje z powodu nadmiernego potrząsania małym dzieckiem.

 

Do nieurazowych uszkodzeń/chorób mózgu należą:

  • Uszkodzenia nietoksyczne/hipotoksyczne – wywołane z powodu braku lub niedoboru tlenu;
  • Infekcje i zapalenie mózgu – infekcje, m.in zapalenie opon mózgowych może powodować uszkodzenie mózgu;
  • Guz – może obejmować nowotwór mózgu lub choroby związane z innymi nowotworami.
  • Udar mózgu – obumieranie części mózgu na skutek zatrzymania dopływu krwi do tkanki mózgowej.

W diagnostyce urazów mózgu wykorzystuje się badania obrazowe (zdjęcie RTG, tomograf komputerowy), badanie krwi, oraz ocenę pracy mózgu przez testy dotyczące konkretnych jego obszarów, takich jak – pamięć, koncentracja rozwiązywanie problemów. Uszkodzenia mózgu w wielu przypadkach bywają trwałe. Mózg cechuje się jednak dużą plastycznością, posiada zdolność do samoregeneracji i tworzenia nowych połączeń.

Jak dbać o mózg?

Mózg jest centrum dowodzenia naszego organizmu, odpowiedzialny jest za wiele procesów życiowych. Warto o niego zadbać – oto kilka porad:

1. Trenowanie mózgu

Kluczową kwestią w sprawności mózgu jest jego trenowanie – czyli nauka. Zdobywanie i zapamiętywanie nowych informacji powoduje, że mózg pracuje lepiej. Korzystnie wpływają również zagadki logiczne, rozwiązywanie krzyżówek, nauka języków obcych, kontakty z innymi ludźmi ora czytanie książek.

2. Jedz śniadanie

Zaraz po przebudzeniu, nie później niż 30 minut należy zjeść śniadanie. Jest to bardzo ważne – mózg musi być właściwie odżywiony.

3. Unikaj stresu

Stres odpowiada za degenerację całego układu nerwowego, w tym komórek mózgowych. O ile to możliwe unikaj go.

4. Odpoczywaj i relaksuj się

Robienie co sprawia nam przyjemność wpływa korzystnie na mózg, wytwarzane są endorfiny – hormony szczęścia. Odpowiedni sen pomaga w zachowaniu ścieżek w mózgu i przyczynia się do jego regeneracji.

5. Unikaj wielozadaniowości

Robienie wielu rzeczy na raz obciąża mózg, obliguje go do pracy na podwyższonych obrotach i osłabia układ nerwowy. Zwiększa poziom stresu i powoduje zmęczenie.

6. Ruch to zdrowie

Aktywność fizyczna ma bardzo wiele zalet, korzystnie wpływa na cały organizm. Zbyt mała ilość ruchu – zwłaszcza na świeżym powietrzy prowadzi do niedotlenienia mózgu i obumierania komórek nerwowych.

7. Zrezygnuj z używek

Regularne spożywanie alkoholu przyczynia się do zaniku komórek mózgowych – neuronów. Zwiększa się także zwartych w organizmie toksyn – których organizm nie nadąża usuwać. W dymie tytoniowym znajduje się … ponad 7000 związków chemicznych – w tym 250 szkodliwych i 70 rakotwórczych – prowadzą one do wielu poważnych chorób w całym organizmie. Szczególnie niebezpieczne dla mózgu są narkotyki i dopalacze – które prowadzą do trwałych uszkodzeń układu nerwowego nawet po pierwszym użyciu.

8. Ogranicz spożycie cukru

Cukier jest odpowiedzialny za hamowania powstawania hormonu mózgowego biorącego udział w produkcji nowych neuronów.

9. Stosuj zbilansowaną dietę

Jedz zdrowo, włącz do diety warzywa i owoce, które zawierają wiele witamin. Nie zapomnij o ważnych dla zdrowia mózgu kwasach tłuszczowych – m.in. Omega-3 zwartych w rybach oraz tłuszczach roślinnych, szczególnie – oliwie z oliwek. Pamiętaj, że nasycone kwasy tłuszczowe obecne powszechnie w żywności wysoce przetworzonej są niezdrowe.

10. Pij dużo wody

Spożywanie odpowiedniej ilości wody – ok. 2,5 litra dziennie pozwala właściwie nawodnić organizm co przedkłada się na ogólny stan zdrowia i dobre samopoczucie.

11. Badaj się

Regularnie odwiedzaj lekarza i wykonuj badania kontrolne – sprawdzaj poziom cukru, cholesterolu i mierz ciśnienie. Lecz wszystkie choroby przewlekłe.

Czym odżywiać mózg?

Oprócz właściwej diety warto zadbać o obecność substancji, które korzystnie wpływają na pracę mózgu:

  • lecytyna poprawia koncentrację oraz pamięć. Znaleźć ją można w orzechach włoskich, wątróbce, awokado, żółtkach jaj oraz w soli;
  • flawonole zapewniają ochronę struktur molekularnych odpowiedzialnych za pamięć. Znaleźć je można w czarnych porzeczkach, truskawkach i rokitniku;
  • antocyjany mają za zadanie uszczelniać naczynia krwionośne oraz poprawić krążenie krwi. Poprawiają również dostęp pokarmu do mózgu. Znajdziemy je w borówce czernicy i kwiatach hibiskusa;
  • epikatechiny biorą udział w odbudowie uszkodzonych części mózgu, pobudzają produkcję białka, minimalizują ryzyko wystąpienia komplikacji neurologicznych;
  • magnez odwraca skutki neurodegeneracji mózgu, która przyczynia się do rozwoju choroby Alzheimera oraz zaników pamięci. Dobrym źródłem magnezu są pestki dyni lub woda magnezowa;
  • witaminy z grupy B, kwasy Omega-3, korzeń rdestowca japońskiego oraz kwas alfa-lipidowy wspomagają prawidłową pracę mózgu;
  • antyoksydanty, które zawarte są w warzywach i owocach zmniejszają ryzyko wystąpienia nowotworów i zaburzeń funkcji poznawczych.

Zioła:

  • glinko biloba posiada właściwości ochronne wobec komórek nerwowych;
  • gotu kola wspomaga wiązania neuronowe, wpływa na poprawę pamięci, koncentracji i zdolności uczenia się;
  • żeń-szeń wpływa na poprawę dotlenienia organizmu, co powoduje wzrost jego wydolności;
  • kurkuma wpływa oczyszczająco na mózg, oczyszcza go zwłaszcza z białek beta-amyloidowych, które zalegając w mózgu powodują wiele chorób. Ponadto kurkuma pobudza neurony i wzmacnia układ nerwowy.

Owoce, które wspomogą nasze trawienie

SKOMENTUJ

Dodaj komentarz
Wpisz swoje imię