Pieprzyca siewna (rzeżucha) ­- składniki odżywcze i właściwości

Pieprzyca siewna w czasie kwitnienia

Pieprzyca siewna jest jednoroczną rośliną należącą do rodziny kapustnych, spokrewniona jest z rukwią wodną oraz gorczycą.

Prawdopodobnie pochodzi z Azji, znana jest również w Egipcie oraz w Etiopii. Od wieków uprawiana jest jako warzywo, występuje w wielu miejscach na świcie, najpowszechniej w strefie klimatu umiarkowanego.

Pieprzyca często potocznie nazywana jest rzeżuchą, może osiągać do 60 wysokości, posiada rozgałęzioną łodygę zróżnicowane liście – w dolnych partiach rośliny długoogonkowe, w środkowych trójdzielne, w górnych niepodzielne i równowąskie. Kwitnie od czerwca do lipca na biało lub biało-różowo, czterokrotne kwiatki mają od 2mm średnicy.

Rzeżucha posiada wiele cennych właściwości prozdrowotnych i kosmetycznych. Jest świetny źródłem witamin oraz minerałów. Już w starożytności doceniono ją jako dodatek do potraw oraz zaczęto przypisywać jej właściwości lecznicze.

W medycynie ludowej wykorzystuje się ją do łagodzenia stanów zapalnych skóry oraz w zwalczaniu pasożytów jelitowych. Stosowana byłą również jako środek do dezynfekcji jamy ustnej. Poniżej przedstawiamy wartości odżywcze oraz właściwości prozdrowotne i lecznicze rzeżuchy.

Wartości odżywcze

Rzeżucha jeżeli chodzi o zawartość cennych dla zdrowia składników pod wieloma względami przewyższa inne warzywa. Zawiera wszystkie podstawowe składniki odżywcze: białko, tłuszcze, węglowodany oraz błonnik. Znajdziemy w niej prawdziwe bogactwo witamin: A, B1, B2, B3, B5, B6, B9, C, E i K. W tym miejscu warto zaznaczyć, że pieprzyca jest szczególnie bogata w witaminę K (100g rośliny spełnia aż 516% dziennego zapotrzebowania). Roślina zawiera również sporo minerałów: żelazo, wapń, fosfor, magnez, sód, cynk, mangan, miedź, selen, jod. Zawiera również cenne związki siarki oraz wiele aminokwasów.

Właściwości prozdrowotne i lecznicze

Jednym z najważniejszych składników rzeżuchy jest witamina C, która jest jednym z najsilniejszych przeciwutleniaczy, dzięki czemu ochrania organizm przed nowotworami, oraz spowalnia proces starzenia się komórek. Działanie to wzmacniają zawarte w roślinie izotiocyjany, które zapobiegają przedwczesnemu się skóry oraz uszczelniają naczynia krwionośne. Warto wspomnieć, że rzeżucha jest polecanym suplementem diety dla palaczy, którzy często borykają się z niedoborami witaminy C – wystarczy regularnie dodawać rzeżuchę do kanapek.

 

Pieprzyca wykazuje również właściwości ochronne przed promieniowaniem UV, co zawdzięcza zawartości luteiny oraz zeaksantyny. Wykazuje ponadto właściwości odkażające i detoksykacyjne. Wspiera walkę z trądzikiem i stanami zapalnymi. Zgodnie z przekazami medycyny ludowej nasiona rzeżuchy mogą zwiększyć wydolność oddechową. Nasiona oraz części naziemne rośliny polecane są również osobom cierpiącym na sezonowe osłabienie oraz przewlekłe zmęczenie.

Rzeżucha regularnie spożywana normuje poziom glukozy we krwi, przeciwdziała napadom głodu oraz reguluje pracę jelit. Może być zatem jednym z cennych elementów diety odchudzającej, polecana jest również diabetykom.

Regularne spożywanie rzeżuchy polecane jest także osobom cierpiącym na chorobę wieńcową zaburzenia krążenia, anemię, reumatyzm oraz osteoporozę. Warto zauważyć, że pieprzyca zawiera w sobie wapń, który tolerowany jest nawet przez osoby cierpiące na nietolerancję mleka i jego przetworów. Ze względu na spore ilości przyswajalnego jodu pieprzyca powinna być włączona do codziennej diety przez osoby zmagające się niedoczynnością tarczycy. Zawarty w niej chrom wspiera prawidłową pracę trzustki, co ma szczególne znaczenie dla cukrzyków.

Jak wiele warzyw, rzeżucha sprawdza się jako środek na zaparcia. Właściwość tę zawdzięcza zawartości celulozy oraz kwasu uranowego zawierającego polisacharydy, które pęcznieją w przewodzie pokarmowym po kontakcie z cieczą. Dzięki pieprzycy masy kałowe szybciej przemieszczają się w stronę odbytu oczyszczając jelita. Pieprzyca działa ochronnie na układ moczowy – wykazuje działanie moczopędne, zapobiega zaleganiu moczu i rozwojowi bakterii.

Pieprzyca posiada również zastosowania w kosmetyce, choć mała grupa osób korzysta w tym aspekcie z jej dobrodziejstw. Najczęściej stosuje się sok z rzeżuchy wymieszany z miodem w celu rozjaśnienia piegów. Ze względu na zawartość siarki, która zapobiega wypadaniu włosów oraz lecytyny, która wspomaga ich porost, pieprzycę wykorzystuje się również jako środek wzmacniający włosy. Wystarczy pół szklanki soku z rzeżuchy wetrzeć w mokre włosy a następnie spłukać dokładnie po 30 minutach. Otrzymamy efekt błyszczących i zdrowo wyglądających włosów. Siarka obecna w pieprzycy korzystnie wpływa na wszelkie problemy skórne – zmiany zapalne, trądzik.

Kobiety w ciąży, nie tylko mogą, lecz powinny spożywać tę roślinę zawiera ona bowiem spore ilości kwasu foliowego, który ma ogromne znaczenie dla prawidłowego kształtowania się płodu. Co więcej, substancje bioaktywne zawarte w pieprzycy uodporniają na różnego rodzaju infekcje. Polecana jest również dzieciom, zwłaszcza niejadkom – wzmaga apetyt, ponadto zawiera wiele cennych dla zdrowia składników wspierających właściwy rozwój dzieci.

Zastosowanie w kuchni

Pieprzyca doceniana jest za swój charakterystyczny smaki pikantny aromat, które zawdzięcza zawartości olejków eterycznych oraz siarce. Roślina jest stosowana i doceniana w Ajurwedzie (medycynie indyjskiej), wykorzystuje ją również indyjska kuchnia – nasion używa się jako przyprawy pod nazwami „halon” i „aserio”. W Europie najczęściej spożywana jest w postaci małych 5-13cm roślinek, które hoduje się w domu lub kupuje gotowe, można jest stosować jako dodatek do kanapek, sałatek, tarty, farszy oraz zup. Do spożycia nadaje się cała naziemna część rośliny.

Jak uprawiać rzeżuchę w domu?

Młode pędy pieprzycy siewnej

Pieprzycę siewną w łatwy sposób uprawiać można w domu. Nasiona przesyp z torebki do szklanki i obficie zlej wodą; odstaw je do momentu, w którym zaczną się kleić (tak jak siemię lniane). Następnie powstałą masę rozsmaruj na zwilżonej warstwie ligniny umieszczonej na talerzu, tacy lub na odwróconej doniczce. Lignina musi być wilgotna, nie może jednak pływać w wodzie. Całość należy przykryć na dwa dni, kiedy zauważymy, że nasiona zaczynają kiełkować – jest to czas aby zdjąć przykrycie. Po ok. 10 dniach rośliny będą miały ok 5-7cm, wtedy też można zacząć zbiory. Pieprzycę ścina się nożyczkami tuż nad ligniną. Inny sposób polega na zakopaniu nasion w ziemi umieszczonej w doniczce, którą należy zraszać przynajmniej dwa razy dziennie.

Przeciwskazania

Z dobrodziejstw, które oferuje pieprzyca korzystać mogą niemal wszyscy. Rzeżucha nie powinna być spożywana przez osoby zmagające się z wrzodami i stanami zapalnymi jelit. Nie jest polecana także osobom chorujących na nerki.

Babka lancetowata – właściwości, zastosowanie, przeciwwskazania

SKOMENTUJ

Dodaj komentarz
Wpisz swoje imię