Tarczyca – czego potrzebuje do szczęścia i zdrowia

Tarczyca jest gruczołem odpowiadającym za szereg życiowych funkcji w organizmie człowieka. Głównym zadaniem tarczycy jest produkcja hormonów, które potrzebne są w każdej komórce ciała człowieka.

Choroby tarczycy wpływają nie tylko na jej pracę, ale także na funkcjonowanie wielu innych narządów i samopoczucie. Tarczyca jest małych rozmiarów, waży od 30 do 60g znajduje się w przednio-dolnej części szyi. Jak wiele od niej zależy człowiek dowiaduje się wówczas, kiedy jest chora. W wyjątkowych sytuacjach zagrażających zdrowiu i życiu lekarze mogą nawet zadecydować o jej usunięciu. Jaka jest budowa i funkcja tarczycy? Na co choruje? Jak o nią dbać?

Tarczyca jest otoczona torebką zbudowaną z dwóch warstw tkanki łącznej, jej miąższ tworzą małe pęcherzyki, których ściana zbudowana jest z jednowarstwowego nabłonka płaskiego oraz sześciennego. Proporcje pomiędzy kształtem nabłonków zależą od stanu czynnościowego gruczołu. Nabłonek płaski ma formę spoczynkową – nie wydziela hormonów.

Formę aktywną ma nabłonek sześcienny, w którym syntezowane są hormony. Tarczyca jest jedynym gruczołem w organizmie człowieka, którego komórki w tak obfitym zasobie magazynują hormony – zanim zostaną uwolnione do krwi przechowywane swą postaci przejściowej w żelu, który wypełnia pęcherzyki.

Zadaniem tarczycy jest produkcja i przechowywanie hormonów: trójjodotyroniny (T3), tyroksyny (T4) i kalcytoniny – mają one wielkie znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania układu nerwowego, krążenia oraz ruchu. Decydują o poziomie syntezy białek oraz stopniu zużywania w komórkach tlenu. Wpływają także na gospodarkę wapniowo-fosforanową organizmu.

Tarczyca – co ciekawe, nie decyduje sama o sposobie swojego funkcjonowania. Jej działanie podlega podwójnej regulacji. Produkcja hormonów metabolicznych jest kontrolowana przez układ podwzgórza-przysadka znajdujący się w mózgu. Z drugiej strony, wydzielanie hormonów w tarczycy zależne jest od pobudzającego działania układu nerwowego, co ma miejsce m.in. w sytuacjach stresowych ora przy nasileniu reakcji obronnej organizmu. Stężenie kalcytoniny zależne jest z kolei od poziomu wapnia obecnego w krwi.

Choroby tarczycy

Główne problemy z tarczycą polegają na zaburzeniach w wydzielaniu hormonów tarczycowych. Kiedy tarczyca wydziela zbyt dużo hormonów występuje nadczynność tarczycy, kiedy za mało – niedoczynność.

Ponieważ czynność tarczycy regulowana jest poprzez hormony tropowe – wyższego piętra, choroby tarczycy mogą wynikać z zaburzeń pracy przysadki lub podwzgórza. Mogą być one spowodowane także niedomaganiem samej tarczycy. Warto wspomnieć, że duże znaczenie dla zdrowia tarczycy ma jod – jego niedobory prowadzą do rozwojów tzw. mechanizmów kompensacyjnych, które prowadzą do patologicznego rozrastania się gruczołu. Powiększenie rozmiaru tego gruczołu określa się wolem, mogą występować wole proste – powiększenia równomierne lub wole guzkowe – zmiany w postaci guzków.

Według danych szacunkowych, tylko w Polsce, z powody niedoboru jodu powiększoną tarczycę ma ok 9 milionów ludzi – problem tylko w niewielkim stopniu dotyczy młodego pokolenia, częściej obserwuje się go u osób ok. 50. u 60 roku życia. Kolejną ciekawą rzeczą jest, że zaburzenia pracy tarczycy mogą nie wywierać żadnego wpływu na wydolność narządu, nawet przy dużym wolu produkcja hormonów może przebiegać prawidłowo – z tej przyczyny bardzo trudno jest określić samemu jej prawidłowe funkcjonowanie. Do najczęściej zauważalnych symptomów wskazujących na problemy z tarczycą są zaliczane:

  • suchość skóry;
  • wahania nastrojów;
  • depresja;
  • ciągłe uczucie zimna;
  • problemy ze zrzuceniem wagi lub przybraniem na wadze.

 

Niedoczynność tarczycy jest schorzeniem często diagnozowanym. Najczęściej w jej przebiegu obserwuje się przyrost masy ciała, wypadanie włosów, zaparcia, senność, zmęczenie, niepłodność, suchą skórę, suche włosy, osłabienie mięśniowe, bladość i suchość twarzy, zmienność nastrojów, spadek odporności, opuchnięcia i zasinienia pod oczami oraz oczycie zimna. U kobiet wystąpić mogą również zaburzenia miesiączkowania. Podstawą diagnostyki jest wykonanie badań krwi z oznaczeniem TSH, po ich otrzymaniu należy udać się endokrynologa, który ustali sposób leczenia. Leczenie polega przede wszystkim na przyjmowaniu leków, których zadaniem jest podwyższenie stężenia TSH.

Nadczynność tarczycy jest schorzeniem częściej występującym u kobiet pomiędzy 20. a 40. rokiem życia. W jej przebiegu najczęściej występują: nadmierna potliwość, uderzenia gorąca, kołatanie serca, podwyższone ciśnienie krwi, drżenia mięśniowe, bezsenność, biegunki, nadwrażliwość na światło oraz zauważalny spadek wagi. Nadczynność tarczycy może także objawiać się bólem w klatce piersiowej. Nieleczona nadczynność tego gruczołu może prowadzić do udaru mózgu i zawału serca.

Często diagnozowanym schorzeniem współistniejącym przy niedoczynność tarczycy jest autoimmunologiczna choroba Hashimoto, której towarzyszą senność, wypadanie włosów, suchość skóry i zmęczenie. Zmiany zachodzą w obrębie całego organizmu. Jej leczenie polega na dożywotnim przyjmowaniu leków.

Wystąpić może również rak tarczycy, który jest nowotworem złośliwym. Może mieć postać raka brodawkowatego, który występuje przy niedoborze jodu lub raka pęcherzykowego, który występuje przy jego nadmiarze. Do najczęstszych przyczyn wystąpienia nowotworu tarczycy zalicza się: uwarunkowanie genetyczne, promieniowanie jonizujące. Rak tarczycy daje charakterystyczne objawy: chrypkę, powiększenie szyjnych węzłów chłonnych, problemy z połykaniem i oddychaniem, ból szyi.

Jak dbać o tarczycę?

Tarczyca jest gruczołem odpowiedzialnym za ogólne dobre samopoczucie oraz zdrowie i prawidłowe funkcjonowanie całego organizmu. Warto o nią zadbać – tym bardziej, że nie jest to trudne. Oto kilka porad:

1. Stosuj zioła

Profilaktycznie oraz wspomagająco przy chorobach tarczycy stosuj herbatki ziołowe, pozytywne działanie wykazują: ziele nostrzyka, kłącze perzu, ziele przetacznika, porost islandzki, ziele karbieniec, olej z wiesiołka, korzeń lukrecji.

2. Regularnie stawiaj się u lekarza na badania kontrolne

Warto regularnie sprawdzać poziom TSH oraz pozostałych hormonów tarczycy w organizmie. Badanie wykonuje się poprzez badanie krwi. Prawidłowy poziom tyroksyny (T4) wynosi 5-12 mcg/dl; trójodotyroniny (T3) – 0,7-1,8 mcg/dl. Normy TSH dla osoby dorosłej wahają się w przedziale 0,32-5,0 mU/l. Ocenia się również stężenie jodu w moczu – normą jest stężenie w okolicy 100mcg/l, stężenie poniżej 50mcg/l wskazuje na znaczący niedobór.

Wykonuj również USG tarczycy co 2 lata. To podstawowe badanie pozwoli na wykrycie najmniejszych zmian, w tym małych guzków na tarczycy.

3. Wykonuj samobadanie tarczycy

Około 5% guzków można wykryć w badaniu palpacyjnym: weź szklankę wody oraz lustro. Ustaw lustro tak aby widzieć przednią część czyi, wyciągnij szyję ku górze. Nabierz w usta łyk wody; przełykając wodę obserwuj szyję – wypatruj guzki i asymetrie.

4. Odżywiaj się zdrowo!

Zadbaj o zbilansowaną dietę bogatą w warzywa i owoce. Podstawą zdrowia tarczycy jest jod – zadbaj o jego obecność w diecie – dużo zawierają go owoce morza, ryby morskie, żółtka jaj, pomidory, ziemniaki i banany. Wzbogacana o jod jest także sól (sól jodowana). W diecie obecny powinien być także selen, który sprzyja przyswajaniu jodu – znajdziemy go m.in. w orzechach brazylijskich i pestkach dyni. Obok selenu ważną rolę w przyswajalności jodu pełni magnez obecny w produktach pochodzenia roślinnego: kaszy gryczanej,  ryżu zbożowym, płatkach owsianych, kaszy jęczmiennej, chlebie żytnim, orzechach laskowych, pistacjach i migdałach, owocach (banany, jabłka, pomarańcze), nasionach roślin strączkowych.

5. Zadbaj o podaż witamin

Przemianę hormonów tarczycowych wspomaga witamina C, którą znajdziemy w cytrusach, kiwi i papryce. Dla prawidłowego funkcjonowania tarczycy niezbędne są także witaminy z grupy B, w szczególności: B2, B3 i B6 – znajdziemy je w pełnoziarnistych produktach zbożowych oraz nasionach roślin strączkowych. Ważne są również witaminy D3 i E – ich suplementację warto jednak wcześniej skonsultować z lekarzem.

6. Unikaj przetworzonej żywności

Biały cukier, słodycze, produktu z białej mąki, produkty wysoce przetworzone są szkodliwe dla tarczycy, która jest szczególnie wrażliwa na niedobór makro i mikroelementów w żywności.

 

7. Ogranicz alkohol

Alkohol to toksyna komórkowa – powoduje uszkodzenia wielonarządowe i wyniszcza komórki. Jego regularne przyjmowanie jest niebezpieczne dla gruczołu tarczowego.

8. Rzuć palenie

W dymie tytoniowym znajduje się ponad 7000 związków chemicznych – w tym 250 szkodliwych i 70 rakotwórczych – większość z nich zaburza pracę tarczycy.

9. Ogranicz przyjmowanie kofeiny

Kofeina zawarta m.in. w kawie oraz coli jest szkodliwa dla tarczycy.

10. Spędzaj czas nad morzem

Nieocenione zasługi w zapobieganiu schorzeniom tarczycy ma woda morska – zawarty w niej jod uwalnia się do atmosfery. Częste wizyty nad morzem polecane są szczególnie osobom z niedoborami jodu. Najkorzystniej jest spacerować późnym latem o świcie nad brzegiem morza i głęboko wdychać powietrze.

11. Wysypiaj się

Aby właściwie funkcjonować, organizm, w tym tarczyca musi odpocząć. Działanie hormonów jest ściśle powiązane z rytmem dobowym – snu i czuwania, podobnie jak metabolizm, którym tarczyca steruje. Brak odpowiedniego czasu na sen i wypoczynek (7-8 godzin na dobę) nadmiernie stymuluje tarczycę i powoduje jej przeciążenie.

12. Unikaj produktów chemicznych

Dla tarczycy szkodliwy jest przede wszystkim chlor. Lepiej jest stosować bardziej przyjazne środki czystości, np. wyprodukowane w oparciu o technologię EM czyli z zastosowaniem efektywnych mikroorganizmów. Warto także stosować naturalne kosmetyki aby nie obciążać organizmu dodatkowymi substancjami.

13. Kontroluj stres

Stres ma negatywny wpływ na funkcjonowanie całego organizmu, ma znaczący udział w inicjowaniu zaburzeń hormonalnych. Utrzymując się przez długi czas może doprowadzić do rozwoju procesów autoimmunologicznych – w tym rozwoju choroby Hashimoto. Nauka udowodniła, że ludzie szczęśliwi żyją dłużej i nie chorują.

20 naturalnych sposobów na poprawienie odporności

SKOMENTUJ

Dodaj komentarz
Wpisz swoje imię