Truskawki – składniki odżywcze i właściwości

Truskawki są prawdopodobnie najbardziej rozpoznawalnymi jagodami, popularny przysmakiem wiosny i lata. Według danych szacunkowych, są piątym najczęściej spożywanym owocem na świecie – są cenione przez smak, konsystencję oraz cenne wartości odżywcze.

Sadzonki truskawek nie są produkowane przez nasiona, każda truskawka posiada ok 200 nasion. Truskawka należy do rodziny Rosaceae wraz jabłkami, brzoskwiniami i morelami. Owoce prawdopodobnie pochodzą z Europy, Rzymianie cenili je ze względu na … walory ozdobne.

W celach spożywczych uprawiano je prawdopodobnie po raz pierwszy we Francji ok. 1300r. Jak wskazują źródła truskawka w postaci znanej dzisiaj powstała z poziomki. Król Francji Ludwik XIV był zasmakowany w truskawkach, które jednak w ówczesnych czasach były małych rozmiarów.

W XVIII wieku na terenie dzisiejszego Chile nijaki Amèdèe-François Frèzier natrafił na poziomkę większych rozmiarów niż odmiany znane Europejczykom, w ramach prezentu postanowił zawieźć kilka sadzonek królowi, który polecił zasadzić je w swoim ogrodzie – nie przyniosły one jednak plonów. Król zatrudnił botaników, którzy mieli rozwiązać problem. Dokonali oni skrzyżowania odmiany chilijskiej (Fragaria chiloensis) z wirginijską (Fragaria virginiana) otrzymując owoce duże i soczyste, które dziś znamy jako truskawki.

Początkowo, jak wiele innych owoców, truskawki funkcjonowały jako produkt luksusowy, z którego większości korzystali członkowie rodziny królewskiej. Jako ciekawostkę można wspomnieć, że truskawkę z kwaśną śmietaną serwowano nowożeńcom jako śniadanie weselne, co uważano za afrodyzjak.

Współcześnie truskawki uprawiane są we wszystkich krajach klimatu umiarkowanego, czasami nawet w krajach podzwrotnikowych. Do największych producentów tych owoców należą USA, Chiny i Japonia. Poniżej prezentujemy wartości odżywcze tryskawek oraz ich właściwości prozdrowotne i lecznicze.

Wartości odżywcze

Truskawki są niskokaloryczne – w 100g znajdziemy ok. 32kcal kalorii, posiadają również niski indeks glikemiczny (IG=40). Zawierają wszystkie podstawowe składniki odżywcze – błonnik, węglowodany tłuszcze oraz białka. Bogate są w witaminy: A, B1,B2, B3, B6, B9, C, E i K; znajdziemy w nich również sporo minerałów – żelazo, wapń, magnez, potas, fosfor, cynk, mangan, sód. Zawierają również szereg przeciwutleniaczy: flawonoidy, kwasy fenolowe, lignany, garbniki i stylbeny. W truskawkach znajdują się również elagitanniny (przeciwutleniacze i polifenole przeciwzapalne).

Właściwości prozdrowotne i lecznicze

Dzięki zawartości błonnika i witaminy C truskawki zmniejszają stres oksydacyjny, co wpływa na minimalizowanie ryzyka rozwoju chorób serca i szeregu nowotworów. Ponadto, owoce te są dobrym źródłem potasu, który obniża ciśnienie krwi, zmniejszając ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego i udaru mózgu. Jak wykazało badanie przeprowadzone na Harvardzie w 2013 roku na 100 000 osób – spożywanie trzech porcji truskawek każdego tygodnia zmniejszy ryzyko zawału serca o 32%. Taki efekt został przypisany zawartym w truskawkach przeciwutleniaczom. Inne badanie z 2014 roku, którego wyniki opublikowano w Journal of Nutrition dowiodło, że regularne spożywanie truskawek pomaga zmniejszyć poziom złego cholesterolu LDL oraz agregację (sklejanie się) płytek krwi.

Truskawki zawierają kwas elagowy, który w połączeniu z przeciwutleniaczami spowalnia trawienie produktów spożywczych bogatych w skrobię, co kontroluje poziom cukru we krwi. Oprócz niskiego indeksu glikemicznego truskawki zawierają metabolizowaną bez wykorzystania insuliny fruktozę, przez co mogą być spożywane przez osoby chore na cukrzycę.

Wiele badań naukowych dowodzi, że zawarte w truskawkach związki aktywne zapobiegają występowaniu niektórych typów nowotworów, zwalczają bowiem stres oksydacyjny i stany zapalne. Są również wysoce skuteczne przeciwko wolnym rodnikom, które odpowiedzialne są za przyspieszone starzenie się komórek oraz powodują zmiany w DNA, co zwiększa ryzyko wystąpienia raka. Wykazano m.in., że truskawki hamują proces tworzenia się guzów w obrębie jamy ustnej i wątroby. Polifenole obecne w truskawkach mogą hamować namnażanie się komórek raka gruczołu sutkowego, obecny w nich błonnik zapobiega natomiast rozwojowi raka jelita grubego. Ponadto owoce mogą neutralizować rakotwórcze działanie nitrozoamin, zawartych w produktach przetworzonych termicznie.

Dzięki znacznej zawartości witaminy C, truskawki wspierają układ odpornościowy. Warto w tym miejscu wspomnieć, że truskawki zawierają więcej witaminy C, niż słynące z niej pomarańcze. Ochraniają przed wirusem grypy, mogą również powstrzymywać niektóre bakterie. Oprócz bogactwa witaminy C, wspomnianego wyżej kwasu elagowego, truskawki zawierają flawonoidy, takie jak: antocyjany, katechiny, kwercetyna oraz kemferol, które pomagają w obniżeniu poziomu cholesterolu, poprawiają funkcję śródłbłonka naczyń krwionośnych, wpływają na stabilność blaszek miażdżycowych oraz zmniejszają ryzyko wystąpienia zakrzepicy. Truskawki mogą również wybielić zęby i skutecznie zapobiegać osadzaniu się kamienia nazębnego. Zwolennicy tej koncepcji zalecają nacieranie przekrojoną truskawką zębów i dziąseł i pozostawienie ich na 45 minut.

 

Truskawki zmniejszają stany zapalne, okażą się pomocne u osób z chorobą zwyrodnieniową stawów. Dzięki zawartości jodu, witaminy C oraz tzw. fitochemikaliów wspierają zdrowie układu nerwowego, poprawiają funkcje poznawcze oraz zwiększają przepływ krwi do mózgu. Zawarte w truskawkach pektyny pobudzają pracę jeśli a kwasy organiczne wspierają regulację trawienia i przyspieszają proces przemiany materii. Ponadto truskawki są żółciopędne, a więc stymulują pracę wątroby i woreczka żółciowego, wspierając także pracę nerek. Te właściwości sprawiają, że polecane są osobom na diecie odchudzającej.

Truskawki zawierają alfa-hydroksykwas, który uważany jest za ważną substancję pomocniczą w usuwaniu martwego naskórka, posiadającą również właściwość oczyszczania skóry. Zawartość kwasy salicylowego oraz elagowego sprawia, że zmniejszają przebarwienia skóry i niwelują ciemne plamy. Kwas salicylowy wspiera usuwanie martwych komórek ze skóry, zwęża pory i zapobiega rozwojowi trądziku. Znaczna zawartość witaminy C sprawia, że truskawki oczyszczają skórę i utrzymują w zdrowiu – poprawiają cerę, łagodzą podrażnioną skórę, tonizują oraz zapewniają ochronę przed promieniowaniem UV. Wspierają również wchłanianie żelaza i pomagają we wzroście włosów, wspierają także walkę z łupieżem oraz spowalniają łysienie.

Aby korzystać z kosmetycznego dobrodziejstwa truskawek nie trzeba kupować specyfików które je zawierają – można samemu przygotować maseczkę gotową do użycia na włosy i skórę. W tym celu należy wymieszać kilka rozdrobnionych truskawek z olejek kokosowym oraz miodem, nałożyć na skórę twarzy i/lub głowy oraz pozostawić na 20 minut. Po tym czasie należy spłukać ją dokładnie zimną wodą. Maseczka truskawkowa posiada właściwości przeciwtrądzikowe, łagodzi poparzenia słoneczne oraz objawy egzemy.

Nie każdy zdaje sobie sprawę, że cenne właściwości prozdrowotne posiadają również liście truskawek, które bogate są w sole mineralne, garbniki oraz kwasy organiczne. Zawierają także niewielkie ilości olejku eterycznego. Liście truskawek polecane są w przypadku biegunki, zapalenia okrężnicy i krwawienia z dróg rodnych kobiet. Odwar z liści może być stosowany także w kamicy nerkowej. Jako okłady stosuje się je na oparzone miejsca.

Zastosowanie w kuchni i przechowywanie

Truskawki to owoce, które można spożywać pod wieloma postaciami. Na rynku dostępne są w postaci świeżej, liofilizowanej, mrożonej, oraz w postaci przetworów: galaretek, syropów i dżemów. Kupując gotowe produkty warto przestudiować etykietę pod kątem dodatku cukrów, substancji konserwujących i wypełniaczy.

Świeże owoce powinny być suche i twarde w dotyku, powinny również posiadać szypułki oraz głęboki czerwony kolor i właściwy truskawkom charakterystyczny zapach. Nie należy kupować owoców obitych i nadpleśniałych – nie powinno ich się również spożywać. Truskawki najlepiej zjeść bezpośrednio po kupieniu, przechowując je lodówce wydłużymy ich świeżość do kilku dni. Truskawki należy koniecznie dokładnie umyć w zimnej wodzie przed spożyciem.

Przeciwskazania

Truskawki są silnie uczulające, z tego względu powinny być podawane z wielką ostrożnością dzieciom od 10 miesiąca życia. Jeżeli wystąpią objawy alergii należy z nich zrezygnować i ponownie ostrożnie spróbować wprowadzić w drugim roku życia. Reakcja alergiczna na truskawki może wystąpić u dorosłych, którzy wcześniej nie wykazywali żadnych problemów.

Owoce zawierają również salicylany, stąd osoby uczulone na kwas salicylowy prawdopodobnie nie będą mogły ich spożywać. Objawy reakcji alergicznej na truskawki obejmują: swędzenie lub mrowienie w ustach, wysypkę skórną (w tym pokrzywkę i egzemę), ucisk w gardle, świszczący oddech, swędzącą skórę, nudności, kaszel, wymioty, bóle brzucha, zawroty głowy i biegunkę.

Osoby zmagające się z alergię na truskawki i chcące spożywać owoc mogą spróbować łagodzić lub całkowicie hamować objawy dostępnymi bez recepty lekami przeciwhistaminowymi. Jeżeli mimo ich zastosowanie reakcja alergiczna nadal występuje należy unikać spożywania tych owoców i skonsultować się z alergologiem.

Warto wspomnieć że reakcja alergiczna na truskawki może przybrać postać ciężkiej, zagrażającej zdrowiu i życiu, która wymaga natychmiastowego leczenia doraźnego. Objawy mogą obejmować: obrzęk języka, znaczny spadek ciśnienia krwi, przyspieszony puls, zablokowanie dróg oddechowych (w tym obrzęk gardła), zawroty głowy i utratę przytomności.

Truskawki nie są również polecane osobom chorującym na zespół jelita drażliwego. Drobne pestki występujące na skórce oraz w miąższu owoców mogą wywołać silną biegunkę, efekt ten może jednak zostać doceniony przez osoby cierpiące na zaparcia.

Truskawka zgodnie z raportem amerykańskiej organizacji Environmental Working Group znajduje się na niechlubnej liście owoców i warzyw najbardziej zanieczyszczonych pestycydami. W ponad 98% przebadanych owoców wykryto ślady co najmniej jednego pestycydu, przy czym w próbkach ujawniono aż 20 różnych środków do ochrony roślin. Jedną z najgorszych chorób truskawek jest szara pleść, która w warunkach sprzyjających rozwinąć się może nawet w ciągu 25 godzin.

Poziomka – składniki odżywcze i właściwości

SKOMENTUJ

Dodaj komentarz
Wpisz swoje imię